Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của motor giảm tốc

Khi đặt vào trong từ trường một dây dẫn và cho dòng điện chạy qua dây dẫn thì từ trường sẽ tác dụng một lực từ vào dòng điện (vào dây dẫn) và làm dây dẫn chuyển động.Chiều của từ lực được xác định bằng quay tắc bà tay trái.Motor giảm tốc điện nói chung và motor giảm tốc điện một chiều nói riêng thì chúng đều hoạt động theo quy tắc này.

Cấu tạo chung của motor giảm tốc điện một chiều:

1  ) Cấu tạo : Cấu tạo của motor giảm tốc điện một chiều gồm 2 phần chính là phần tĩnh ( Stator ) và phần động ( Rotor ).

  1. Phần tình gồm có :

a ) Cực từ chính :

Cực từ chính là phần sinh ra từ trường gồm có lõi sắt và cuộn dây :

Lõi sắt cực từ được làm từ các lá thép kỹ thuật hoặc thép cacbon dầy : 0,5 41 mm được ép lại với nhau và tán chặt thành một khối các cực từ được gắn vào vỏ máy bằng các bulông. Một cặp cực từ (đôi cực) gồm hai cực nam – bắc đặt đối xứng vói nhau qua trục motor giảm tốc, tuỳ theo motor giảm tốc mà motor giảm tốc có thể có 1,2,3,.” các máy điện nhỏ cực từ được làm bằng thép khối. Dây quấn kích từ làm bằng dây đổng có tiết diện tròn hoặc chữ nhật được sơn cách điện và được quấn thành từng cuộn. Các cuộn dây được mắc nối tiếp vối nhau. Các cuộn dây được bọc cách điện cẩn thận trước khỉ đặt vào các cực từ.

b ) Cực từ phụ :

Cực từ phụ được đặt giữa các cực từ chính để cải thiện tình ưạng đổi chiều. Cực từ phụ được làm bằng thép khối ưên đặt các cuộn dây quấn. Dây quấn cực từ phụ tương tự như dây quẩh cực từ chính.

c ) Gông từ :

Gông từ là phần nối tiếp các cực từ . Đồng thcd gông từ làm vỏ máy , từ thông móc vòng qua các cuộn dây và khép kín sẽ chạy trong mạch từ. Trong máy điện lán gông từ làm bằng thép đúc, trong các máy điện nhỏ gông từ làm bằng thép lá được uốn lại thành hình trụ tròn rồi hàn.

d ) Các bộ phận khác :

Nắp máy : Nắp máy dùng để bảo vệ các chi tiết của máy ừánh không cho các vật bên ngoài rơi vào trong máy cố thể làm hỏng cuộn dây, mạch từ …Đồng thời nắp máy để cách ly người sử dụng với bộ phận của máy khỉ motor giảm tốc đang quay, đang cố đỉện. Ngoài ra nắp máy còn là giá đỡ ổ bỉ của trục motor giảm tốc.

Cơ cấu chổi than : Cơ cấu chổi than để đưa dòng điện từ ngoài vào nếu máy là motor giảm tốc và đưa dòng đỉện ra nếu máy là phát điện. Cơ cấu chổi than gồm cố

2   chổi than làm từ than cacbon thường là hình chữ nhật. Hai chổi than được đựng trong hộp chổi than và luôn tỳ lên hai vành góp nhờ 2 lò xo. Hộp chổi than có thể thay đổi được vị trí sao cho phù hợp.

  1. Phần quay :

a ) Lối sắt phần ứng :

Lõi sắt phần ứng dùng để dẫn từ, thường được làm bằng tôn Silic dầy 0,5mm có phủ một lớp cách điện sau đó được ép lại để giảm tổn hao do dòng điện xoáy Phucô gây lên. Trên các lá thép cố dập các rãnh để khỉ ép lại tạo thành các rãnh đặt cuộn dây phần úng vào. Lõi sắt là hình trụ ưòn và được ép cúng vào với trục tạo thành một khối thống nhất

Trong các máy điện công suất trung bình trở lên người ta thường dập các rãnh để khỉ ép lại tạo thành các lỗ thông gỉố làm mát cuộn dây và mạch từ.

b ) Dây quấn phần ứng :

Dây quấn phần ứng sinh ra suất điện động và có dòng điện chạy qua. Trong máy điện nhỏ dây quấn phần ứng có tiết diện tròn, vói motor giảm tốc có công suất vừa và lớn tiết diện dây là hình chữ nhật. Khi đặt dây quấn phần ứng vào rãnh Rotor người ta phải dùng các nêm, chèn lên bề mặt của cuộn dây, các nêm này nằm ừong rãnh đặt các cạnh dây quấn để tránh cho dây không bị văng ra ngoài khi dây chịu lực điện từ tác động.

c) Cổ góp :

Cổ góp dùng để đổi chiều dòng điện xoay chiều thành một chiều, cổ góp gồm nhiều phiến góp bằng đồng ghép lại thành hình trụ tròn sau đó được ép chặt vào trục. Các phiến góp được cách điện với nhau bằng các tấm mea đặt ở giữa. Đuôi các phiến góp nhô cao để hàn đầu dây cuộn dây phần ứng, mỗi phiến góp có đuôi chỉ hàn một đầu dây và tạo thành các cuộn dây phần ứng nối tiếp nhau.

d ) Các bộ phận khác :

Cánh quạt : Cánh quạt dùng để làm mát motor giảm tốc. Cánh quạt được lắp trên trục motor giảm tốc để hút gió từ ngoài qua các khe hở trên nắp máy, khi motor giảm tốc làm việc gió từ ngoài vào qua các khe hở trên nắp máy , khi motor giảm tốc làm việc gió hút vào làm nguội dây quấn, mạch từ.

Trục máy : Trục máy được làm bằng loại thép cứng nhiều cacbon. Trên trục máy đặt lõi thép phần ứng và cổ góp. Hai đầu của trục máy được gối lên 2 vòng bi ở nắp máy.

* ) Nguyên lý làm việc của motor giảm tốc điện một chiều :

Từ trường của motor giảm tốc được tạo ra nhờ các cuộn dây 5 có dòng điệnmột chiều chạy qua.Các cuộn dây này gọi là cuộn cảm (hay cuộn kích từ) và được cuốn quanh các cực từ 4.Trên hình vẽ motor giảm tốc điện một chiều,stator 6 của motor giảm tốc có đặt các cuộn cảm nên stator gọi còn gọi là phần cảm.từ trường do cuộn cảm tạo ra sẽ tác dụng một từ lực vào các dây dẫn rotor 7 đặt trong các rãnh của rotor 3 khỉ cố dòng điện chạy qua.Cuộn dây này gọi là cuộn ứng.Dòng điện đưa vào cuộn ứng qua các chổi than 2 và cổ góp l.Rotor mang cuộn ứng nên Trong hình vẽ các dây dẫn cuộn ứng ở nửa trên rotor cố dòng điện hưáng vào,còn các dây dẫn ở nửa dưới của rotor cố dòng điện hướng ra khỏi hình vẽ.Từ lực F tác dụng vào các dây dẫn rotor có chiều xác định theo quy tắc bàn tay trái sẽ tạo ra mômen làm quay rotor ngược chiều kim đổng hổ.motor giảm tốc trên cố 2 cực từ hay một đôi cực (1 cặp cực, p=l).

-         Trong thời gian motor giảm tốc làm việc,cuộn cảm tạo ra từ trường <Dd dọc trục cực từ và phân bố đối xứng với cực từ.Mặt phảng oo trên đó có đặt chổi than, vừa là mặt phẳng chung tính vật lý .Đồng thời dòng điện ttong cuộn ứng cũng tạo ra từ trường riêng On hướng ngang trục cực từ .Từ trường tổng cộng trong motor giảm tốc mất tính chất đối xứng dọc trục (hình c) và mặt phẳng trung tính vật lý quay đì một gốc <D (ngược chỉều quay của rotor)so vái mặt phẳng trung tính hình học.

-         Khỉ mà dòng điện trung tính càng manh thì <Dn càng manh và gốc quay Ị3 càng lớn.Khi đó ta có thể nói phản ứng phần ứng càng mạnh.

-         phản ứng phần ứng là một ừong những nguyên nhân gây ra tia lửa điện giữa chổi than và cổ góp cũng như giữa các lá góp trong cổp góp.Chúng ta có thể hạn chế ảnh hưởng này nhờ xoay chổi than theo vị trí mặt phảng trung tính vật lý.(tức là theo góc Ị3).Thông thường trong các motor giảm tốc điện một chiều hiện nay, người ta thường thê cực từ phụ.

-         Cực từ phụ được đặt giũa các cực từ chính và cuộn dây cực từ phụ sẽ tạo ra từ trường ngang trục so cới từ trường chính và ngược chiều với từ trường <Dn của

cuộn ứng để khử từ trường On .Nhờ vậy phản ứng phần ứng bị hạn chế và quá trình chuyển mạch trong motor giảm tốc sẽ tốt hơn.

-         Bồi vì rằng từ trường On gây ra phản ứng phần ứng tỉ lệ với dòng điện phần ứng Iutiên cuộn dây cực từ phụ được mắc nối tiếp với cuộn dây phần ứng.Do vậy khi dòng điện phần ứng tăng lên thì cuộn dây cực từ phụ cũng sinh ra từ truồng ngược manh hơn để khử từ trường On.

-         Ngoài ra,biện pháp tăng khe hở không khí giữa Stator và rotor cũng được áp dụng.Cách này dẫn đến sự tăng kích thước motor giảm tốc và phải tăng cường thêm cuộn kích từ chính vì khe hở không khí lớn sẽ làm yếu từ trường chính.

-         Còn đối với các loại motor giảm tốc điện một chiều có công suất trung bình và lớn thì biện pháp chính là thêm cuộn dây bù đặt trong rãnh ở các cực từ chính (Như hình vẽ) nhằm tạo ra từ thông Ob ngựoc chiều với On làm từ thông ở khe hở không khí không bị méo nữavà cuộn bù cũng được mắc nối tiếp vái cuộn ứng.

-         Trên đây là nguyên lý làm việc chung của một motor giảm tốc điện nói chung và motor giảm tốc điện một chiều nối riêng thì chúng đều hoạt động dựa theo nguyên lý này .Và cùng với các phương pháp để cố thể hạn chế được những nhược điểm của motor giảm tốc điện một chiều vối các phương pháp đã nêu ở trên

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 2.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)
Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của motor giảm tốc, 2.0 out of 10 based on 1 rating